مزایا و مضرات عینک بلوکات که باید بدانید!

عینک بلوکات نوعی عینک طبی یا بدون نمره است که لنز آن با پوششی مخصوص طراحی شده تا بخشی از نور آبی ساطع‌ شده از صفحه‌ نمایش دستگاه‌های دیجیتال را فیلتر کند. نور آبی طیفی از نور مرئی است که طول موج کوتاه و انرژی نسبتا بالایی دارد و منبع اصلی آن، علاوه بر نور خورشید، صفحه‌ ی موبایل، تبلت، لپ‌تاپ، مانیتور و حتی لامپ‌های LED است. تولیدکنندگان عینک با ساخت لنزهایی که بخشی از این طیف نوری را مسدود می‌کنند، ادعا می‌کنند می‌توانند از خستگی چشم و اختلال خواب جلوگیری کنند.

در این مقاله قصد داریم بدون اغراق و با نگاهی واقع‌ بینانه، مزایا و معایب عینک بلوکات را بررسی کنیم تا خودتان تصمیم بگیرید که آیا این عینک برای شما مفید است یا نه.

مزایای عینک بلوکات

کاهش خستگی چشم در استفاده‌ ی طولانی از صفحه‌نمایش

یکی از مزایای عینک بلوکات، احساس خستگی، خشکی و سوزش چشم پس از ساعت‌ ها کار با کامپیوتر است. اگرچه این علائم بیشتر ناشی از کاهش تعداد پلک زدن و خیرگی طولانی‌ مدت به یک نقطه‌ ی ثابت است تا خود نور آبی، بسیاری از کاربران میگویند که استفاده از این عینک باعث می‌شود چشمانشان راحت‌ تر و تحت فشار کم تری احساس شود، شاید به این دلیل که کنتراست تصویر روی صفحه را کمی کاهش می‌دهد و همین موضوع فشار بصری را کم می‌کند.

 بهبود کیفیت خواب

نور آبی، به‌ ویژه در ساعات پایانی شب، می‌تواند ترشح ملاتونین را در بدن سرکوب کند؛ هورمونی که نقش کلیدی در تنظیم چرخه‌ ی خواب و بیداری دارد. استفاده از عینک بلوکات در ساعات عصر و شب، به‌ ویژه برای افرادی که عادت دارند تا لحظه‌ ی آخر پیش از خواب با موبایل خود کار کنند، می‌تواند به کاهش این اثر کمک کند و روند به‌ خواب‌ رفتن را تسهیل کند.

کاهش سردرد های مرتبط با کار طولانی با صفحه‌ نمایش

برخی افراد که به‌ طور مکرر پس از ساعات طولانی کار با کامپیوتر دچار سردرد می‌شوند، پس از استفاده از عینک بلوکات سردرد هایشان کاهش یافته است. اگرچه این موضوع در همه‌ ی افراد یکسان نیست، اما برای کسانی که به نور حساسیت بیشتری دارند، می‌تواند تفاوت قابل‌ توجهی ایجاد کند.

 قیمت مناسب و در دسترس بودن

برخلاف بسیاری از راهکارهای سلامت چشم که نیاز به تجهیزات گران‌ قیمت یا مراجعه‌ ی مکرر به پزشک دارند، عینک بلوکات نسبتا ارزان و به‌راحتی در دسترس است که این هم یکی دیگر از مزایای عینک بلوکات است. این عینک را می‌توان هم به‌ صورت بدون نمره خریداری کرد و هم به‌ عنوان پوشش اضافه روی عینک طبی موجود سفارش داد، که همین موضوع این عینک برای طیف گسترده ای از افراد دسترسی پذیر می شود.

 تناسب با سبک زندگی امروزی

با توجه به اینکه اکثر مشاغل امروزی وابستگی زیادی به صفحه‌ نمایش دارند، داشتن ابزاری که حداقل از نظر روانی و تا حدی فیزیکی احساس آسایش بیشتری در طول روز کاری ایجاد کند، برای بسیاری از افراد ارزشمند است. این عینک می‌تواند بخشی از یک روتین سالم‌ تر برای کار با دستگاه‌ های دیجیتال باشد، در کنار عادت‌ هایی مثل استراحت منظم چشم و تنظیم نور محیط.

 مضرات شیشه عینک بلوکات چیست؟

عینک‌های بلوکات (Blue Light Blocking) که با هدف فیلتر کردن نور آبی صفحه‌نمایش‌ها و کاهش خستگی چشم طراحی شده‌اند، این روزها طرفداران زیادی پیدا کرده‌اند. اما در کنار مزایای ادعایی‌شان، این عینک‌ها معایب و محدودیت‌هایی هم دارند که پیش از خرید بهتر است بدانید.

 تحریف و کاهش کیفیت رنگ‌ها

شایع‌ترین شکایت کاربران از عینک‌ های بلوکات، تغییر رنگ تصاویر روی صفحه‌ نمایش است. چون این عدسی‌ ها بخشی از طیف نور آبی را فیلتر می‌کنند، تصویر ممکن است رنگ زرد یا نارنجی به خود بگیرد و شدت رنگ‌ها کاهش پیدا کند. این موضوع به‌ویژه برای افرادی که با ویرایش عکس، طراحی گرافیک یا هر کاری که به تشخیص دقیق رنگ نیاز دارد سروکار دارند، می‌تواند مشکل‌ ساز باشد.

 عادت‌ دهی و افزایش حساسیت چشم

برخی عدسی‌های بلوکات با تغییر رنگ شدید، چشم را به دریافت نور کمتر عادت می‌دهند. نتیجه این عادت می‌تواند حساس‌تر شدن چشم‌ها نسبت به نور طبیعی و محیط‌های روشن باشد، به‌طوری که فرد در نبود عینک احساس ناراحتی بیشتری کند.

 کیفیت پایین در محصولات ارزان‌قیمت

بازار عینک‌های بلوکات پر از محصولات کم‌کیفیت است که ادعای فیلترینگ نور آبی را دارند اما در عمل فیلترینگ واقعی و مؤثری ارائه نمی‌دهند. استفاده از این محصولات، هم هزینه اضافی است و هم می‌تواند با ایجاد حس امنیت کاذب، فرد را از رعایت اصول اصلی سلامت چشم (مثل استراحت منظم و فاصله مناسب از صفحه‌نمایش) غافل کند.

 سردرد و ناراحتی چشمی

در برخی موارد، ترکیب تغییر رنگ و افت کیفیت دید ناشی از عدسی‌های بی‌کیفیت می‌تواند خودش باعث بروز سردرد شود؛ یعنی دقیقاً همان مشکلی که این عینک‌ها قرار بوده برطرفش کنند.

شواهد علمی هنوز قطعی نیست

نکته مهمی که کمتر در تبلیغات این محصولات به آن اشاره می‌شود این است که پژوهش‌ های علمی درباره اثربخشی واقعی عینک‌های بلوکات در کاهش خستگی چشم و بهبود خواب هنوز به نتیجه قطعی نرسیده‌اند. برخی کارآزمایی‌های بالینی که اثر این عینک‌ها را بر حساسیت به کنتراست و خستگی بینایی بررسی کرده‌اند، نتایج غیرقطعی گزارش کرده‌اند. به همین دلیل، بسیاری از چشم‌پزشکان تأکید می‌کنند که عینک بلوکات را نباید به‌عنوان یک راه‌حل قطعی برای خستگی چشم یا محافظت کامل در برابر آسیب‌های نمایشگر معرفی کرد.

 عدم تناسب برای استفاده به‌عنوان عینک آفتابی

عینک‌های بلوکات معمولی معمولاً محافظت کافی در برابر اشعه UV آفتاب ندارند و طراحی‌شان برای صفحه‌نمایش‌های دیجیتال است، نه نور شدید محیط بیرون. استفاده از آن‌ها به‌جای عینک آفتابی استاندارد می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

عینک بلوکات می‌تواند برای بسیاری از افرادی که ساعت‌ها با صفحه‌نمایش کار می‌کنند مفید باشد، اما جای درمان قطعی خستگی چشم یا محافظ همه‌جانبه بینایی را نمی‌گیرد. برای کاهش عوارض احتمالی، بهتر است از عدسی‌های باکیفیت و ترجیحاً با تجویز یا مشاوره چشم‌پزشک استفاده شود.

 مقایسه‌ ی خلاصه‌ی مزایا و معایب عینک بلوکات

جنبه	مزیت	عیب
خستگی چشم	کاهش احساس فشار بصری در استفاده‌ی طولانی از صفحه	ریشه‌ی اصلی خستگی معمولاً کم‌پلک‌زدن است نه نور آبی
خواب	کاهش احتمالی سرکوب ملاتونین در ساعات شب	تأثیر واقعی وابسته به میزان فیلتراسیون لنز است
هزینه	نسبتاً ارزان و در دسترس	بدون تضمین قطعی بازگشت این هزینه در نتیجه
کیفیت بصری	معمولاً تأثیر جزئی در استفاده‌ی روزمره	تغییر رنگ تصویر در مدل‌های با فیلتراسیون بالا
شواهد علمی	برخی مطالعات اثر مثبت جزئی گزارش کرده‌اند	اجماع علمی قوی درباره‌ی اثربخشی وجود ندارد

چه کسانی باید عینک بلوکات بزنند؟

کسانی که به دلیل ماهیت شغلشان، مثل برنامه‌ نویسان، طراحان، حسابداران و کارمندان اداری، بیش از هشت ساعت در روز پشت صفحه‌ نمایش می‌گذرانند، بیشتر در معرض علائم خستگی چشم دیجیتال هستند و ممکن است تفاوت را در استفاده از این عینک احساس کنند. همچنین افرادی که مشکل خواب دارند و عادت به استفاده از موبایل تا لحظات پایانی پیش از خواب دارند، می‌توانند از مدل‌ های با فیلتراسیون بالاتر که مخصوص استفاده در شب طراحی شده‌اند، بهره ببرند.

در مقابل، اگر ساعات محدودی از روز را با صفحه‌ نمایش سروکار دارید و علائم خاصی مثل خشکی چشم یا سردرد را تجربه نمی‌کنید، شاید خرید این عینک اولویت چندان بالایی نداشته باشد و راهکارهای ساده‌ تری مثل تنظیم نور محیط و استراحت منظم چشم برایتان کافی باشد.

 نکاتی برای انتخاب عینک بلوکات مناسب

اگر پس از بررسی مزایا و معایب تصمیم گرفتید عینک بلوکات تهیه کنید، توجه به چند نکته کیفیت انتخاب شما را بالا می‌برد. درصد فیلتراسیون نور آبی روی مشخصات محصول باید به‌ طور شفاف اعلام شده باشد؛ محصولاتی که این اطلاعات را ارائه نمی‌دهند،  از کیفیت لازم برخوردار نیستند. همچنین بهتر است لنز مورد نظر شفافیت قابل قبولی داشته باشد و رنگ زرد یا نارنجی آن‌ قدر پررنگ نباشد که استفاده‌ از آن برای طراحان گرافیک سخت شود . در نهایت، خرید از فروشگاه‌های معتبر که اصالت و استاندارد محصول را تضمین می‌کنند، بهترین راه برای اطمینان از دریافت محصولی است که واقعاً کاری را که ادعا می‌کند انجام می‌دهد.

چگونه بفهمیم که عدسی عینک بلوکات یا معمولی است ؟

 جهت تست عدسی های بلوکات شما میتوانید از لیز های که نور های فرابنفش دارند استفاده کنید. یا از فروشنده بخواهید که برای شما این کار را تست کند. در عدسی بلوکات نور از شیشه عدسی عبور نمیکند. ولی در شیشه های معمولی نور بعد از شیشه به جسم پشت عدسی برخورد میکند.

شیشه عدسی بلوکات بخشی از نور آبی را برای شما فیلتر می کند. میتوانید جهت تشخیص به مانیتور نگاه کنید. اگر عدسی شما تمام نور آبی را فیلتر کند. شما رنگ های سبز و قرمز را مشاهده می کنید. و اگر بخشی از نور آبی فیلتر شود. تصویر صفحه نمایش به رنگ زرد یا نارنجی دیده می شود. و همینطور میتوانید از قرار گرفتن دو تصویر با درخشندگی آبی استفاده نمایید.

ویژگی‌های فنی و ساختاری عدسی بلوکات و بلو کنترل

عدسی بلوکنترل پوشش شفافی روی خود دارد و به همین دلیل از باز تابش نور خورشید به چشم جلوگیری می‌کند. با استفاده از این عینک نورهایی که طول موجی برابر با ۳۸۰ تا ۴۵۰ نانومتر دارند، نمی‌توانند وارد چشم شوند. در عین حال این لنز به بخشی از نور آبی که برای چشم مفید است، اجازه عبور می‌دهد. این نورها طول موجی برابر با ۴۵۰ تا ۵۰۰ نانومتر دارند. عدسی‌های بلو‌کنترل تا ۸۴ درصد مانع از ورود نور آبی می‌‌شوند.

ساختار عدسی بلوکات به‌گونه‌ایی است که مواد بازدارنده در بافت لنز عینک وجود دارند. این ویژگی سبب می‌شود تا این عدسی‌‌ها نورهای مفید و مضر را فیلتر کنند. آنها می‌توانند ۹۳ تا ۹۷ درصد نور آبی را حذف کنند. ویژگی uv در این عدسی‌ها برابر با ۴۲۰ است.

قابلیت uv به اشعه فرابنفش خورشید بازمی‌گردد. این اشعه سه طول موج UVa – UVb – UVc را دارد. طول موج‌های uva و uvb می‌توانند به چشم آسیب وارد کنند. برای در امان ماندن در برابر آنها لنز عینک باید تا ۹۸ درصد توانایی جذب این طول موج‌ها را داشته باشد.عدسی بلوکنترل پوشش محافظتی دارد که می‌تواند تا ۸۴ درصد نور آبی را فیلتر کند.

نکات نگهداری از عینک بلوکات

عینک‌های بلوکات برای محافظت از چشمان شما در برابر نور آبی مضر ساطع شده از صفحه نمایش‌های دیجیتال مانند کامپیوتر، گوشی‌های هوشمند و تبلت‌ها طراحی شده‌اند. با این حال، برای اینکه این عینک‌ها به طور موثر کار کنند و عمر طولانی داشته باشند، باید به درستی از آنها نگهداری کنید.

در اینجا چند نکته برای نگهداری از عینک بلوکات آورده شده است:

1. تمیز کردن

• عینک‌های خود را به طور مرتب با آب ولرم و صابون ملایم تمیز کنید. از استفاده از شوینده‌های خشن یا حلال‌ها خودداری کنید، زیرا می‌توانند به لنزها آسیب برسانند.
• برای تمیز کردن لنزها از یک پارچه نرم و بدون پرز استفاده کنید. از دستمال کاغذی یا حوله‌های کاغذی استفاده نکنید، زیرا می‌توانند به لنزها خط و خش بیندازند.
• پس از تمیز کردن، عینک‌های خود را با یک پارچه نرم و بدون پرز خشک کنید.

2. نگهداری

• زمانی که از عینک‌هایتان استفاده نمی‌کنید، آنها را در قاب محکم و ضد خش قرار دهید.
• عینک‌های خود را در معرض گرمای شدید یا نور مستقیم خورشید قرار ندهید، زیرا می‌تواند به لنزها و قاب آسیب برساند.
• از قرار دادن عینک‌هایتان روی سطوح ناهموار یا لبه‌های تیز خودداری کنید، زیرا می‌تواند به آنها آسیب برساند.

3. تعمیرات

• اگر عینک‌هایتان آسیب دیدند، آنها را برای تعمیر به یک اپتومتریست یا عینک‌ساز ببرید. سعی نکنید خودتان آنها را تعمیر کنید، زیرا ممکن است به آنها آسیب بیشتری برسانید.