تنبلی چشم یا آمبلیوپی (Amblyopia) یکی از شایع ترین اختلالات بینایی در کودکان است. در این وضعیت، مغز تصویر یکی از چشم ها را بهخوبی پردازش نمیکند و بهمرور زمان بیشتر به چشم سالم متکی میشود. اگر این مشکل در سال های ابتدایی زندگی تشخیص داده نشود، ممکن است کاهش بینایی چشم مبتلا دائمی شود. به همین دلیل، بسیاری از والدین میخواهند بدانند آیا راهی برای تست تنبلی چشم در خانه وجود دارد یا خیر.
واقعیت این است که چند آزمایش ساده میتوانند احتمال وجود این مشکل را نشان دهند، اما هیچکدام جای معاینه کامل توسط چشمپزشک یا اپتومتریست را نمیگیرند. این تست ها تنها برای شناسایی زودهنگام علائم هستند و در صورت مشاهده هرگونه مورد مشکوک، باید کودک توسط متخصص معاینه شود.
تست تنبلی چشم در خانه
تستهای خانگی میتوانند برخی علائم اولیه را نشان دهند، اما قادر نیستند شدت بیماری یا علت آن را مشخص کنند. حتی ممکن است کودکی تنبلی چشم داشته باشد، اما هیچ علامت واضحی از خود نشان ندهد. به همین دلیل، طبیعی بودن نتیجه تستهای خانگی به معنی سالم بودن کامل چشمها نیست.
ابتدا رفتار کودک را زیر نظر بگیرید
پیش از انجام هر آزمایشی، چند روز به نحوه نگاه کردن و فعالیت های روزمره کودک دقت کنید. برخی رفتارها ممکن است نشانه وجود یک مشکل بینایی باشند. برای مثال، اگر کودک هنگام نگاه کردن به تلویزیون یا کتاب بیش از حد نزدیک میشود، مرتب سر خود را کج میکند، برای دیدن اجسام یک چشم را میبندد یا یکی از چشم هایش گاهی به داخل یا بیرون منحرف میشود، بهتر است این موضوع را جدی بگیرید.
البته باید توجه داشت که بسیاری از کودکان مبتلا به تنبلی چشم هیچ علامت ظاهری ندارند و کاملا طبیعی به نظر میرسند.
تست پوشاندن یک چشم
یکی از ساده ترین روش هایی که در خانه میتوان انجام داد، تست پوشاندن چشم است.
کودک را رو به روی یک اسباب بازی یا تصویر مورد علاقه اش بنشانید تا نگاهش روی آن ثابت بماند. سپس یکی از چشم های او را با دست یا یک کارت تمیز بپوشانید و واکنش او را مشاهده کنید. اگر با باز ماندن یک چشم، کودک بیقرار شود، سعی کند دست شما را کنار بزند یا دیگر نتواند بهراحتی به جسم نگاه کند، ممکن است آن چشمی که باز مانده دید ضعیفتری داشته باشد.
همین آزمایش را برای چشم دیگر نیز تکرار کنید و واکنش دو چشم را با هم مقایسه کنید.
استفاده از عکس با فلش
روش دیگری که گاهی میتواند به شناسایی برخی مشکلات چشمی کمک کند، گرفتن یک عکس با فلش است.
در محیطی با نور نسبتا کم، از فاصله مناسب عکسی از صورت کودک بگیرید، بهگونهای که مستقیم به دوربین نگاه کند. سپس به بازتاب نور در مردمک هر دو چشم توجه کنید. در حالت طبیعی، بازتاب هر دو مردمک معمولا مشابه و متمایل به قرمز است. اگر بازتاب یکی از چشم ها سفید، خاکستری یا به طور قابلتوجهی با چشم دیگر متفاوت باشد، لازم است هرچه سریع تر کودک توسط چشم پزشک معاینه شود؛ زیرا این یافته میتواند علاوه بر تنبلی چشم، نشانه بیماری های مهم دیگری نیز باشد.
مقایسه دید هر چشم
اگر کودک به اندازه کافی بزرگ شده و میتواند شکل ها یا حروف را تشخیص دهد، میتوانید دید هر چشم را به طور جداگانه بررسی کنید.
یک چارت بینایی مخصوص کودکان یا تصاویر ساده را روی دیوار نصب کنید و از فاصله مشخص از کودک بخواهید شکلها را نام ببرد. ابتدا یک چشم و سپس چشم دیگر را بپوشانید و پاسخ های او را مقایسه کنید. اگر کودک با یکی از چشم ها بهوضوح عملکرد ضعیف تری دارد، بهتر است برای بررسی تخصصی اقدام کنید.
تستهای خانگی چه محدودیتهایی دارند؟
اگرچه این روشها میتوانند در شناسایی برخی موارد کمککننده باشند، اما محدودیتهای مهمی دارند. آنها نمیتوانند میزان دقیق کاهش بینایی را مشخص کنند، تفاوت نمره دو چشم را اندازه بگیرند یا علت اصلی تنبلی چشم را تشخیص دهند. همچنین مشکلاتی مانند آستیگماتیسم، دوربینی یا نزدیکبینی نیز تنها با معاینه تخصصی و ابزارهای مخصوص قابل تشخیص هستند.
به همین دلیل، حتی اگر نتیجه تستهای خانگی طبیعی باشد، انجام غربالگری بینایی در سنین توصیهشده همچنان اهمیت زیادی دارد.
چه زمانی باید به چشمپزشک مراجعه کرد؟
عینک آفتابی O Raven کومونو با فرم مربع، فریم استات بازیافتی و لنزهای Solid Smoke UV400 انتخابی مدرن، سبک و بادوام
| برند | |
|---|---|
| جنسیت | زنانه, مردانه |
اگر کودک در انجام تستهای خانگی با مشکل مواجه شد، یکی از چشمهایش انحراف داشت، تفاوت واضحی در دید دو چشم مشاهده شد یا رفتارهای غیرعادی هنگام دیدن اجسام از خود نشان داد، بهتر است معاینه چشم را به تعویق نیندازید. همچنین اگر کودک تاکنون هیچگونه غربالگری بینایی انجام نداده است، حتی در صورت نداشتن علامت نیز مراجعه برای بررسی کامل توصیه میشود.
تست تنبلی چشم در خانه میتواند به والدین کمک کند تا برخی علائم اولیه را زودتر تشخیص دهند، اما این آزمایشها هرگز جایگزین معاینه تخصصی نیستند. از آنجا که موفقیت درمان تنبلی چشم به زمان تشخیص وابسته است، هرگونه شک به وجود این مشکل باید با مراجعه به چشمپزشک پیگیری شود. تشخیص زودهنگام، شانس درمان موفق و حفظ بینایی کودک را به میزان قابل توجهی افزایش میدهد.
