تاثیر آلودگی هوا بر چشم ها و 4 بیماری مرتبط با آلودگی هوا

تاثیر آلودگی هوا بر چشم ها می تواند بسیار مخرب باشد. آلاینده های موجود در هوا می‌ توانند باعث بروز مشکلات و بیماری های چشمی شوند. نکاتی برای پیشگیری از تاثیر آلودگی هوا بر چشم ها وجود دارند که در این مقاله از کومولایف به آن پرداخته ایم.

تاثیر آلودگی هوا بر چشم ها

خشکی چشم از تاثیر آلودگی هوا بر چشم ها

آلودگی هوا در جوانان و بزرگسالان یعنی از سن ۱۵ تا ۴۰ سالگی اگر چه ممکن است باعث خشکی چشم شود اما اثر حاد و مشکل زایی ندارد. ولی در سنین بالای ۵۰ سال به خصوص افرادی که عمل هایی مانند کاتاراکت، شبکیه یا پلک انجام داده اند، شرایط بالقوه برای بروز خشکی چشم شدید فراهم است زیرا در این محدوده سنی التهاب لبه پلک زیاد بوده در نتیجه خشکی چشم با سرعت بیشتری بروز می کند.

باید توجه داشت افرادی که عمل های چشمی انجام دادند یا از لنز تماسی استفاده می کنند، نیازمند مراقبت های بیشتری هستند. به آنها توصیه می کنیم تا حد امکان در هوای آلوده لنز خود را کنار بگذارند زیرا ترکیبات موجود در هوا اثر رسوبی دارند، در نتیجه شست و شوی لنز با مشکل مواجه می شود. این قاعده برای آن هایی که قوز قرنیه یا آستیگمات بالا دارند و مجبور به استفاده دایمی از لنز هستند صدق نمی کند.

هم چنین بیمارانی که عمل های جراحی چشم از جمله عمل لیزیک، لازک، عمل پی آر کی و فمتو لیزیک داشته اند به دلیل دستکاری شدن عصب های بینایی، تا مدتی چشم های شان به طور غیرارادی خشک می شود و ممکن است این شرایط بین ۶ ماه تا یک سال به طول بینجامد. به این گروه توصیه می کنم در زمان آلودگی هوا به طور مستمر از قطره اشک مصنوعی یک بار مصرف، حداقل روزی ۳ مرتبه استفاده کنند.

در کلان شهرهایی چون تهران به دلیل تعداد زیاد روزهای آلوده، مشکلات بیشتر خواهد بود. بنابراین ضروری است گروه های حساس جامعه از جمله کودکان، بیماران، سالمندان و زنان باردار در این زمان ها کمتر در فضاهای باز حضور پیدا کنند. بیماران چشمی نیز در همین طبقه بندی قرار می گیرند و می بایست در چنین مواقعی تا حد امکان از قرارگرفتن در فضاهای باز شهری اجتناب کنند.

ابتلا به دژنراسیون و گلوکوم

درصد بالای آلودگی هوا خطر ابتلا به دژنراسیون ماکولا را افزایش می‌دهد. زمانی‌که آلاینده‌های هوا را تنفس می‌کنیم این آلاینده‌ها وارد جریان خون می‌شوند و از طریق رگ‌های خونی کوچک به ساختار چشم آسیب وارد می‌کنند. همچنین آلودگی هوا خطر ابتلا به آب سیاه (گلوکوم) که نوعی بیماری ناتوان کننده بینایی چشم است و می‌تواند باعث نابینایی شود را افزایش می‌دهد.

آلرژی های چشمی از تاثیر آلودگی هوا بر چشم ها

اثر دیگر آلودگی هوا، تشدید آلرژی های چشمی است. افرادی که زمینه این نوع آلرژی را دارند هنگام مواجه شدن با مواد آلاینده، مشکلات بیشتری احساس می کنند و معمولا با علامت هایی نظیر خارش و سوزش چشم، احساس وجود جسم خارجی در چشم و بالارفتن دما روبه رو می شوند.

برای پیشگیری از این موارد، ابتدا باید از تردد های غیر ضروری در سطح شهر خودداری کنیم، در غیر این صورت بهتر است از عینک های محافظ چشم استفاده شود. اطراف این عینک ها بسته است تا مواد آلاینده وارد چشم نشده و از طرفی اشک سطح چشم تبخیر نشود. بعضی از این عینک ها را می توان با نمره سفارش داد و برخی دیگر را بر روی عینک طبی نصب کرد. در هر حالت تجویز این عینک ها باید توسط چشم پزشک متخصص انجام شود.

شست وشوی مرتبط چشم ها هم در کاهش این سندروم یا آلرژی های چشمی اهمیت دارد. اگر فقط سندروم خشکی چشم وجود دارد آب گرم توصیه می شود و در صورت تشخیص آلرژی چشمی آب سرد بهتر است.

شست وشو و ماساژ چشم ها باعث پاک شدن چربی ها می شود، در عین حال غده های اشکی را فعال کرده و لایه چربی، اجازه تبخیر اشک را نمی دهد. در محیط های مسقف مانند منزل یا محل کار استفاده از فیلترهای تصفیه هوا یا بخور سرد توصیه شده است. از سوی دیگر اشک مصنوعی هم موثر است و علائم خشکی چشم را کاهش می دهد. نکته مهم آن که قبل از هر اقدامی بهتر است با چشم پزشک مشورت شود.

در مورد اشک مصنوعی توصیه شده از انواع یک بار مصرف به دلیل عدم وجود مواد نگه دارنده استفاده شود و در عین حال اثربخشی بهتری دارند. فراموش نکنید این ماده محدودیت سنی و جنسی نداشته و در طول روز می توان به دفعات از آن استفاده کرد. لازم به ذکر است گنجایش اشک در سطح چشم تنها ۱۲ درصد یک قطره کامل است، پس بعد از استفاده از قطره های یک بار مصرف، مقداری از آن باقی می ماند که می توان آن را حدود ۱۰ ساعت در یخچال نگه داری کرد.

تاثیر بر اشک چشم

بیشترین اثر آلودگی هوا بر چشم ‌ها از طریق ترکیبات موجود در هوای آلوده از جمله گوگرد و فلزات سنگین است که این ترکیبات می ‌توانند مستقیماً بر اشک چشم اثر بگذارند.
اشک مانند یک لایه محافظت کننده چشم عمل می ‌کند. اثرات این مواد بر اشک چشم موجب برهم زدن لایه طبیعی اشک می ‌شود. اشک انسان از سه لایه اصلی چربی غدد مترشحه لبه پلک، غدد آب و منیسک تشکیل می ‌شود. مواد آلوده ‌کننده می ‌توانند اثر محافظتی اشک روی سطح چشم را از بین ببرند.

با حساس شدن چشم، سلول ‌های اصلی کره چشم آسیب خواهند دید و سلول‌ های دفاعی بدن در آنجا جمع شده و موجب سوزش، خارش و قرمزی در سطح چشم می شوند. از سوی دیگر این مواد آلوده به طور مستقیم موجب اختلال غدد چربی لبه پلک خواهند شد و باعث کاهش ترشح و تشکیل مواد غیرطبیعی در غدد چربی پلک می ‌شوند.

اگر دارای بیماری خاص چشمی هستید ترکیبات موجود در هوای آلوده مشکلات بیشتری برایتان ایجاد می‌کند. در افرادی که به بیماری ‌های ویروسی چشمی مبتلا هستند این مواد می ‌توانند بر سلول ‌های دفاعی بدن تاثیر زیادی بگذارند و موجب عفونت ‌های چشمی شوند.

اثرات دیگری که آلودگی هوا به طور غیرمستقیم بر چشم می گذارد، التهاب مجاری تنفسی فوقانی و سینوس ها است که در نتیجه آن درد چشم ظاهر می شود. گودی و کبودی دور چشم، ریزش مژه ها و خارش و سوزش سطح قرنیه عارضه های دیگری هستند که در طولانی مدت ظاهر می شوند.

بهترین راه حل آن است که افراد کمتر در معرض آلودگی هوا قرار گیرند و هنگام خروج از منزل عینک آفتابی در روز استفاده کنند و زمان بازگشت به منزل حتماً با آب و صابون یا شامپوی بچه رقیق شده صورت و پلک های فوقانی و تحتانی خود را کاملاً شست ‌و شو دهند.

مه دود چیست و چه تاثیر بر چشم ها دارد ؟

مه دود از نظر ظاهری ترکیبی از دود و مه است که آلاینده‌ها و سطح اوزون زمین تشکیل می‌دهد. باتوجه‌به موقعیت، این پدیده می‌تواند هم مضر باشد و هم مفید. زمانی‌که اوزون در سطح بالای زمین قرار دارد به حفظ محیط زیست می‌پردازد؛ اما اوزون سطحی باعث خفگی، سرفه و سوزش چشم‌ها می‌شود. مه دود حاصل از واکنش‌های بسیار پیچیده فتوشیمیایی در حضور نور خورشید، ترکیبات آلی فرار و اکسیدهای نیتروژن است که در آخر به‌تولید اوزون ختم می‌شود. آلاینده‌های اثرگذار در ایجاد مه دود از منابع مختلفی هستند که رایج‌ترین منابع شامل اگزوز اتومبیل، نیروگاه‌ها، کارخانجات و بسیاری از محصولات مصرفی است.

انواع آلودگی هوا که باعث بیماری های چشم می شود

آلودگی هوا شامل ذرات و آلاینده‌های مختلفی است که هر کدام به نحوی بر سلامتی چشم‌ها تاثیر می‌گذارد. بنابراین انجام مراقبت‌های مهم چشم در هوای آلوده بسیار اهمیت دارد. در موارد زیر با انواع آلودگی‌های هوا آشنا می‌شوید:

• ریزگردها
• دوده‌ها
• میکروب‌های موجود در هوا

در هوای آلوده، میکروب‌های مختلف و خطرناکی وجود دارد که تأثیرات مختلفی بر سلامتی چشم‌ها می‌گذارند، مانند ریزش اشک، قرمزی چشم، کدر شدن سفیدی چشم‌ها و خارش چشم.

علائم مشکلات چشمی ناشی از آلودگی هوا

در چند سال اخیر، آلودگی هوا در کشور ما بر سلامتی چشم و دیگر قسمت‌های بدن تاثیر عجیب گذاشته و به‌عنوان یکی از رویدادهای همیشگی تبدیل شده است. معمولاً اثرات آلودگی هوا بر چشم‌‌ها با علائمی مانند سردرد، سرگیجه، سوزش چشم، تاری دید و خارش گلو همراه است که علائم مشکلات چشمی آن شامل سوزش، تورم و واکنش‌های آلرژیک است. پس باید با آلودگی هوا و روش مراقبت از چشم آشنایی کامل داشته باشیم تا به‌خوبی از بروز بسیاری از مشکلات و واکنش‌های آلرژیک چشم پیشگیری شود.

عوارض آلودگی هوا برای چشم ها

هیچ‌گاه نمی‌توان در برابر آلودگی هوا قرار نگرفت و خود را در خانه حبس کرد؛ زیرا زندگی شهری به‌گونه‌ای تعریف شده است که مجبور می‌شویم برای ساعاتی در بیرون از خانه حضور پیدا کنیم و اثرات آلاینده هوا را بر چشم‌های خود متحمل شویم. تأثیرات آلاینده‌های هوا تنها در عارضه‌های ناپایدار محدود نمی‌شود و ممکن است باعث مشکلات جدی‌تری مانند حساسیت‌های شدید، سرطان و آب مروارید شود. از جمله عوارض حاصل از آلودگی هوا بر چشم‌ها می‌توان به قرمزی چشم‌ها، سوزن‌سوزن شدن چشم، ترشحات طنابی و تاری دید چشم اشاره کرد.

نکات مهم مراقبت از چشم در زمان آلودگی هوا

• تا حد امکان در روزهای بسیار آلوده چنانچه کار ضروری ندارید از منزل خارج نشوید. در خانه بمانید، درها، پنجره ها و دریچه کولر را مسدود و از دستگاه تهویه هوای خانگی استفاده کنید.
• همچنین به طور مرتب صورت و چشم های خودتان را با آب ملایم، صابون یا شامپو (بچه) بشویید. در روزهایی که آلودگی هوا افزایش می یابد شست و شوی چشم ها و پلک ها را به دفعات تکرار کنید تا از بروز مشکلات چشمی پیشگیری شود. از دست زدن به چشم ها و مالش آنها خودداری کنید زیرا سبب تشدید حساسیت و بروز عفونت می شود.
• اگر ساعت های طولانی خارج از منزل هستید حتماً از قطره اشک مصنوعی استفاده کنید. اشک مصنوعی از چشم هایتان در برابر عوامل زیان بار آلودگی هوا پیشگیری می کند.

قطره چشم برای آلودگی هوا

برای رفع خشکی چشم میتوان از قطره های اشک مصنوعی استفاده کرد. همچنین در صورتی که چشم ها در اثر آلودگی هوا عفونت کرده باشند پزشک شما ممکن است قطره های حاوی آنتی بیوتیک تجویز کند. مصرف قطره های حاوی آنتی بیوتیک نیاز به نسخه پزشک دارد و توصیه میشود به علت ایجاد مقاومت باکتریایی، به هیچ عنوان بدون تجویز پزشک از این داروها استفاده نشود. برخی قطره ها نیز می توانند التهاب و حساسیت چشم که ناشی از آلودگی هوا است را برطرف کنند.

قطره استریل چشمی

قطره استریل چشم برای رفع عفونت های سطح چشم به کار میرود. انواعی از قطره های استریل چشمی وجود دارند که بر اساس نیاز افراد تجویز میشوند. با توجه به اینکه این قطره ها معمولا حاوی آنتی بیوتیک هستند استفاده از آنها تنها با تجویز پزشک توصیه میشود و لازم است تا افراد از مصرف خودسرانه قطره های استریل چشمی خودداری کنند.

در هوای آلوده از لنز استفاده نکنیم

اگر می خواهید میزان اثر آلودگی هوا بر چشم را کاهش دهید، می توانید در روزهایی که هوا آلوده است، از لنز چشمی استفاده نکنید چرا که چشم در هنگام تنفس، از هوای آلوده ای استفاده می کند که به لنز چسبیده و در نتیجه میکروب ها به قسمت های داخلی چشم نفوذ کرده و مشکلات بسیار زیادی را برای شما به ارمغان می آورد. نفوذ میکروب ها به قسمت های داخلی کره چشم می تواند سبب بروز عفونت های بسیار عمیقی شده که در این صورت مجبور به انجام عمل جراحی هستید.

توصیه برای مراقبت از چشم ها در هوای آلوده

در زیر توصیه های مفیدی را برای مراقبت از چشم ها هنگام آلوده بودن هوا مطرح کرده‌ایم:

• اگر چشم ها عفونت نکرده باشند و یا حساسیت ایجاد نشده باشد میتوان به راحتی و با شستن چشم ها و سپس قراردادن کمپرس یخ بر روی چشم، اثرات ناشی از آلودگی هوا را به حداقل رساند. باید توجه داشت که نباید کمپرس یخ را بر روی چشم ها فشار داد و تنها سرد کردن چشم ها کافی خواهد بود.
• استفاده از لوبریکانت های چشم و قطره های اشک مصنوعی میتواند خشکی چشم و سوزش ناشی از آن را برطرف کند.
• استفاده از دستگاه رطوبت ساز در منزل نیز یکی از روشهای مرطوب کردن هوا و کاهش احتمال آسیب چشم است.
• استفاده از لنزهای تماسی در هوای آلوده توصیه نمیشود زیرا الودگی به لنزهای تماسی چسبیده و چشم ها را بیشتر از حالت عادی تحت تاثیر قرار میدهد. همچنین استفاده از لنزهای تماسی در هوای آلوده احتمال عفونت چشم را نیز افزایش میدهد. بنابراین در هوای آلوده استفاده از عینک بر استفاده از لنزهای تماسی اولویت دارد.
• توصیه میشود در هوای آلوده از لمس کردن و مالش چشم ها اجتناب شود.
• در صورت بروز عفونت، حساسیت شدید و نیز عوارضی که با روشهای گفته شده از بین نمیروند لازم است تا افراد با پزشک متخصص مشورت کنند. تشخیص هر چه سریع تر مشکلات چشم و درمان آنها میتواند از ایجاد مشکلات جدی تر جلوگیری کند.

پیشگیری از ضعیف شدن چشم

برای پیشگیری از ضعیف شدن چشم، رعایت چند عادت ساده مؤثر است:

1. استفاده از قانون ۲۰-۲۰-۲۰؛ هر ۲۰ دقیقه، ۲۰ ثانیه به فاصله‌ی دور نگاه کنید.

2. نور محیط مناسب باشد و از مطالعه یا کار با گوشی در تاریکی خودداری کنید.

3. مصرف سبزیجات، میوه‌های سرشار از ویتامین A و امگا ۳ به تقویت چشم کمک می‌کند.

4. هنگام کار با گوشی یا کامپیوتر، فاصله‌ی مناسب (حداقل ۴۰ سانتی‌متر) را رعایت کنید.

5. معاینه‌ی دوره‌ای چشم باعث می‌شود مشکلات احتمالی زود تشخیص داده شوند.