تنبلی چشم یکی بیماری های چشمی رایج است که در کودکان و بزرگسالان ممکن است بوجود بیاید. درمان تنبلی چشم در بزرگسالان با کودکان اندکی متفاوت است. در این مقاله از کومولایف ابتدا به بررسی علائم و دلایل ایجاد تنبلی چشم و سپس به روش های درمان تنبلی چشم در بزرگسالان پرداخته ایم. با ما همراه باشید.
تنبلی چشم چیست ؟

تنبلی چشم، در علم پزشکی با اصطلاح آمبلیوپی شناخته میشود؛ زمانی آمبلیوپی رخ میدهد که مغز به یکی از چشمها، بهدلیل ضعیف بودن غلبه میکند و سیگنالها و پیامهای آن را نادیده میگیرد. بههمیندلیل زحمت بیشتر بینایی بر دوش چشم قویتر میافتد که در نتیجه شاهد سردرگمی و انحراف چشم ضعیف خواهیم بود. گاهی اوقات تنبلی چشم اصلاً احساس نمیشود و هیچ تغییری در ظاهر چشمها مشاهده نمیکنیم که در این مواقع تشخیص تنبلی کمی مشکل و تنها توسط پزشک امکانپذیر است. معمولاً تنبلی چشم در بزرگسالی کمتر اتفاق میافتد؛ درحالیکه در میان کودکان بیشتر مشاهده میشود.
علل تنبلی چشم
تنبلی چشم در اثر اختلال در عملکرد طبیعی چشم ها و عدم تکامل بینایی اتفاق می افتد. البته در بسیاری از موارد ممکن است علل مرتبط با تنبلی چشم ارثی باشند. این علل به سه دسته تقسیم می شوند.
۱. استرابیسم (لوچی)
تنبلی چشم اغلب به دنبال استرابیسم روی می دهد. در استرابیسم یا انحراف چشم ها کودک برای فرار از دوبینی از چشمی که بینایی بهتری دارد استفاده می کند و در نتیجه چشم منحرف تکامل نمی یابد و تنبل می شود.
۲. عیوب انکساری
این عیوب انواعی از اختلال های بینایی هستند که با تجویز عینک قابل اصلاح می باشند. تنبلی چشم زمانی اتفاق می افتد که عیب انکساری شامل دوربینی، نزدیک بینی یا آستیگماتیسم در یک چشم (در زمانی که چشم دیگر سالم است) و یا در دو چشم (در حالی که اختلاف قابل توجهی بین شماره دید دو چشم وجود دارد) پدید می آید. در این حالت چشم ضعیف تر تنبل می شود. وجود عیب انکساری شدید در دوچشم نیز می تواند منجر به تنبلی هر دو چشم شود. تشخیص این نوع از تنبلی چشم معمولا مشکل است زیرا در این حالت ظاهر چشم طبیعی بوده و به نظر می رسد دید کودک اشکالی نداشته باشد.

۳. عوامل مسدود کننده مسیر بینایی
این عوامل به مواردی مانند افتادگی پلک، آب مروارید، کدورت قرنیه و… گفته می شود. این مشکلات به طور معمول شدیدترین حالت تنبلی چشم را ایجاد می کنند.
علائم تنبلی چشم

عینک آفتابی Adrian Black کومونو با فریم استات دستساز و لنزهای دودی پلاریزه CR-39، مدلی مقاوم و مناسب نور شدید است.
| برند | |
|---|---|
| جنسیت | زنانه, مردانه |
بیماری تنبلی چشم از بیماری های شایعی است که در سنین ۶ تا ۹ سالگی بروز پیدا می کند که اگر قبل از هفت سالگی تشخیص داده و درمان شود، امکان اصلاح آن به صورت کامل وجود دارد. ولی در صورت عدم درمان و توجه در این سن، می تواند عوارض خطرناکی را برای فرد مبتلا به همراه داشته باشد.
علائم رایجی که برای این بیماری وجود دارد عبارتند از:
- خم شدن و همچنین بستن یک چشم
- کج شدن غیر طبیعی سر
- عدم تشخیص دور یا نزدیک بودن یک شی
- عدم تقارن در چشم ها
- چشمی که چرخشش به سمت بیرون یا داخل سرگردان است و نمی تواند تمرکز کند.
- پلک زدن های سریع یا بستن چشم
- نتایج غیر عادی سنجش و آزمایش چشم ها
درمان تنبلی چشم در کودکان
از جمله عواملی که برای درمان تنبلی چشم در کودکان مورد استفاده قرار می گیرد، می توان به: تجویز عینک، بستن چشمی بر روی چشم سالم، استفاده از قطره چشم آتروپین و در موارد بسیار شدید انجام عمل جراحی اشاره کرد. در مواردی که تنبلی چشم در اثر عیوب انکساری چشم یا آنیزومتروپی ایجاد شود، استفاده از عینک که توسط دکتر چشم تجویز می شود بسیار ضروری می باشد.

درمان تنبلی چشم در بزرگسالان
شاید افراد بزرگسال نگران درمان نشدن بیماری خود باشند و نسبت به درمان تنبلی چشم امیدی نداشته باشند. نکته امیدوار کننده در مورد این بیماری این است که همه افراد مبتلا به آن در هر سنی می توانند درمان شوند.
شاید برخی از افراد به دلیل تصورات غلط گمان کنند که افراد بالای ۸ سال دیگر نمی توانند بیماری خود را درمان کنند، ولی مراکز بینایی سنجی در سراسر جهان این مسئله را اثبات کرده اند که حتی درمان تنبلی چشم در سنین بالا نیز امکان پذیر است.
درمان های بیماری آمبلیوپی در بزرگسالان، معمولا با استفاده از لنزهای تجویز شده توسط پزشک، به راحتی انجام می شود. متخصصین مغز و اعصاب این اطمینان را به شما می دهند که بیماری در بزرگسالان و کودکان قابل درمان می باشد.
این بیماری در بزرگسالان می تواند از سه روش اصولی درمان شود، که با توجه به میزان پیشرفت بیماری، ممکن است هر سه روش با هم یا به تنهایی مورد استفاده قرار بگیرند، در این رابطه نظر پزشک معالج بسیار اهمیت دارد. این سه روش عبارتند از:
درمان تنبلی چشم در بزرگسالان
معمولاً تنبلی چشم در بزرگسالی بهدلیل بیماری زمینهای اتفاق میافتد که برای درمان آن ابتدا باید بیماری زمینهای رفع شود. اکثر مشکلات چشمی به روشهای مختلفی مانند عینک، قطرههای بینایی و عمل چشم قابل رفع است که برای درمان تنبلی چشم (amblyopia) نیز راهکارهای مختلفی ارائه میشود. در زیر با برخی روشهای درمانی تنبلی چشم آشنا میشوید:
-
- بستن چشمها
بستن چشمها، یکی از بهترین راهکارها برای تقویت چشم ضعیف است که بیشتر چشم پزشکان به انجام این روش بسیار توصیه میکنند. مدت زمان بستن چشم در طول روز حدود یک الی دو ساعت است که باتوجه بهشدت تنبلی چشم ممکن است بیشتر شود؛ جالب است بدانید این روش به توسعه منطقه مغز نیز کمک میکند و باعث کنترل بهتر چشمها توسط مغز میشود.
-
- عینک و لنزهای طبی
اگر علت تنبلی چشمها نزدیک بینی یا دوربینی باشد، استفاده از عینک و لنزهای طبی بهترین پیشنهاد است و به رفع مشکل تنبلی بسیار کمک میکند.
-
- قطرههای چشمی
استفاده از انواع قطره چشم نتیجه مؤثر و مشابه بستن چشمها دارد که باعث میشود مغز از پیامهای بینایی چشم ضعیفتر بیشتر استفاده کند.
-
- جراحی انحراف چشم
یکی از عللهای رایج تنبلی چشم بزرگسالان، انحراف چشم است که با کمک جراحی به راحتی رفع میشود؛ با برطرف کردن این مشکل زمینهای مشکل تنبلی چشم نیز بهبود پیدا میکند.

آیا ورزش های مخصوص بزرگسالان دارای تنبلی چشم باعث بهبود بینایی آنها می شود ؟
استفاده از برنامه ها و ورزش های بینایی که توسط اپتومتریست به صورت تخصصی طراحی شده است، برای بهبود بینایی بزرگسالان بسیار مهم است ولی به هیچ عنوان از تمرینات آنلاین برای این افراد استفاده نشود، زیرا عوارض خطرناکی را در پی دارد. این تمرینات آموزشی و طراحی شده باید توسط افراد کارشناس با نظارت پزشک انجام شود تا بتواند بهبودی را تسریع بخشد.
بیماری تنبلی چشم از بیماری های شایع در کودکان است ولی بزرگسالان نیز به این بیماری مبتلا می شوند، در این بیماری به طور معمول بینایی یکی از چشم ها ضعیف است و حرکت آن به سمت داخل یا بیرون سرگردان است. بهترین راه برای درمان این بیماری تشخیص به موقع آن است، اگرچه تشخیص آن در کودکان سخت است و اگر معاینه های دوره ای از کودک انجام نشده و بیماری او تشخیص و درمان نشود، ممکن است تا دوران بزرگسالی ادامه داشته و منجر به از دست رفتن بینایی فرد شود.
تمرینات برای مقابله با تنبلی چشم بزرگسالان
چشم پزشکان در بیشتر مواقع برای تسکین مشکل تنبلی، انجام تمرینات چشم در خانه را پیشنهاد میکنند. در موارد زیر با برخی از این دستورالعملها آشنا میشوید:
درمان مداد همراه با عنصر بصری
برای انجام این تمرین، لازم است یک مداد یا هر جسمی که شبیه مداد است در دست بگیرید. اگر روی مداد یک عنصر بصری مانند حروف الفبا قرار گیرد انجام این تمرین موثرتر است؛ مداد را در مقابل چشمها نگه دارید و بهآرامی به بینی نزدیک کنید، بدون آنکه شاهد تار شدن یا دوبینی شوید. بهمحض تار شدن دید، آن را از بینی دور کنید؛ در صورتی که مداد حاوی یک عنصر بصری باشد، روی عنصر بصری تمرکز کنید؛ تکرار این تمرین حداقل ۳ بار در روز بهکاهش مشکل تنبلی بسیار کمک میکند.
رنگ آمیزی روی خطوط
رنگآمیزی روی خط، یکی از راهکارهای عالی برای به حرکت در آوردن و ورزش چشمهاست؛ برای اجرای این تمرین از یک کتاب رنگآمیزی با تصاویر ساده و خطوط مشخص استفاده و تلاش کنید اشکال را بدون بیرونزدگی، رنگآمیزی کنید.

استفاده از نرم افزارهای کامپیوتری
برخی نرمافزارهای کامپیوتری برای تمرین چشم طراحی شدهاند که با انجام تمرینات آن بهصورت روزانه میتوان شاهد کاهش اثرات تنبلی چشم باشید؛ بهتر است این تمرینات را روزانه یک ساعت یا بیشتر انجام دهید.
چرخش چشمها و تقویت عضلات
یکی دیگر از روشهای تمرین چشم و مقابله با amblyopia، چرخش ریلکسکردن چشمهاست که به تقویت عضلات چشم بسیار کمک میکند. برای انجام این تمرین روی یک صندلی بنشینید و پاهای خود را روی زمین قرار دهید؛ چشمها را ببندید و نوک انگشتان را روی پلک قرار دهید. برای هر کدام از چشمها از سه انگشت استفاده کنید؛ حال چشمهای خود را در جهت عقربههای ساعت بچرخانید، این تمرین را بهصورت عکس نیز انجام دهید. تکرار هر کدام تمرینها بهصورت ۵۰ مرتبه توان چشمها را بهشدت افزایش میدهد.
عوارض ناشی از عدم درمان تنبلی چشم چیست ؟
اگر تنبلی چشم اصلاح نشود، مشکلات زیادی رخ خواهد داد که مهم ترین آنها عبارتند از:
- ایجاد نقص بینایی شدید و دائمی چشم تنبل
- از بین رفتن دید سه بعدی
- محرومیت از نعمت بینایی برای تمام عمر درصورت ابتلای جشم سالم به بیاری و یا آسیب جدی
اصولا کودکان تمایلی به بستن چشم ندارند و از این کار امتناع میکنند ولی شما به عنوان والدین باید کودک را متقاعد به انجام کاری بکنید که به نفع وی میباشد.
در صورت تشخیص و درمان به موقع تنبلی چشم، بینایی در اکثر کودکان بهبود می یابد. احتمال موفقیت در درمان تنبلی چشم ناشی از استرابیسم یا عیوب انکساری نابرابر در دو چشم، در 9 سال اول زندگی بیشتر است. معولا بعد از گذشت این دوره زمانی، احتمال بهبود تنبلی چشم بسیار بعید اس